ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖީޑީޕީގެ 35 އިންސައްތަ 1980 ވަނަ އަހަރު މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުން ހިއްސާކުރިއިރު، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ހިއްސާއަކީ އެންމެ 13 އިންސައްތައެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެފަހުން ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިކަން ބަދަލުވެ، ފަތުރުވެރިކަމުން ސީދާ ގޮތެއްގައި ޖީޑީޕީގެ %20 އަށްވުރެ ގިނައިން ހިއްސާކުރަން ފެށިއެވެ. އަދި މިއަދު ފަތުރުވެރިކަމުން ސީދާ ގޮތެއްގައި ޖީޑީޕީގެ ގާތްގަނޑަކަށް %30 ހިއްސާކުރާއިރު، ބޭރު ފައިސާގެ އާމްދަނީގެ %60 އަށްވުރެ ގިނައިން އުފައްދަނީ މި ސިނާއަތުންނެވެ.
މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު ރާއްޖޭގައި އޮތީ ހަގީގީ މާނައިގައި އެންމެ ސިނާއަތަކަށް ބަރޯސާވެފައިވާ އިގުތިޞާދެކެވެ. އެެހެންނަމަވެސް މި މޮޑެލްގެ ނާޒުކުކަން ކޮވިޑްގެ ދުވަސްވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ހާމަވެގެންދިޔައެވެ. ފަތުރުވެރިން އައި މިންވަރު %67.4 ދަށަށް ގޮސް، އިގުތިޞާދު %32.9 ހީނަރުވިއެވެ. މިއީ ރެކޯޑް ކުރެވުނު އެންމެ ބޮޑު އިގުތިޞާދީ ހީނަރުކަމެވެ. އެ ހިސާބުން ފެށިގެން އިގުތިޞާދު ޑައިވާސިފައި ނުވަތަ ސިންދަފާތުކުރުމުގެ ވާހަކަ އަޑުހަރުކޮށް ދެކެވެން ފެށިއެވެ.
2023ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ދިވެހި ސަރުކާރާއި ހަވާލުވެވަޑައިގެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު އެންމެ ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދެއްވައިގެން ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެއް ސިނާއަތަކަށް ބަރޯސާވެފައިވާ މި އިގުތިޞާދު ސިންދަފާތު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި އިގުތިޞާދު ސިންދަފާތު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ދައްކާލާ ވާހަކައަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ވަކި ނަންތަކެއް ދެވިފައިވާ، ބަޖެޓު ކުރެވިފައިވާ އަދި ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއިން ހިންގޭ މަޝްރޫއުތަކަކަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ.
މިގޮތުން ކުރެއްވި އެންމެ މުހިންމު އެއް މަސައްކަތަކީ 'ބޮޑެތި' އިންވެސްޓްމެންޓުތައް ރާއްޖެއަށް ގެނެވޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަށް 45 އަހަރުގެ ޒަމާންވީ ގާނޫނަށް ބަދަލު ގެނައުމެވެ. އަދި އެސްއީޒެޑްގެ ދަށުން ރާއްޖޭގައި އިންވެސްޓްކޮށްގެން ހިންގޭނެ ދާއިރާތައް އެކުލަވާލާއި ރަސްމީކޮށް ގަރާރެއް އެކުލަވާލުމެވެ. މި ގަރާރުގައި އެސްއީޒެޑްގެ ދަށުން ހިންގޭ ހަރަކާތްތައް ދެ ބަޔަކަށް ބަހާލާފައިވެއެވެ. އެއީ މަދުވެގެން 100 މިލިޔަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް، ނުވަތަ މަދުވެގެން 500 މިލިޔަން ޑޮލަރު ބޭނުންވާ "ދެމެހެއްޓެނިވި ޓައުންޝިޕް" ތަރައްގީ ކުރުމެވެ.
މީގެ ތެރޭގައި ޓްރާންސްޝިޕްމަންޓް ބަނދަރުތައް، ބައިނަލްއަގުވާމީ ލޮޖިސްޓިކްސް، ބަންކަރިން އަދި ޑޮކިން ހިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން ޔުނިވާސިޓީތަކާއި، ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ދިރާސާކުރާ މަރުކަޒުތައް ގާއިމުކުރުން ހިމެނެއެވެ. ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، ހޮޓަލާއި ފަތުރުވެރިކަން ތަރައްގީކުރުން އެސްއީޒެޑްގެ ދާއިރާއިން ސީދާ ގޮތެއްގައި އިސްތިސްނާކޮށްފައިވުމެވެ. މިއީ ރިސޯޓު ނޫން އެހެން ތަންތަން ބިނާކުރުމަށް މި ސަރަހައްދުތައް ހާއްސަކޮށްފައިވާކަމުގެ ސީދާ އިޝާރާތެކެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ ހިދުމަތްތަކުގެ ސިނާއަތެއް އަލުން ބިނާކުރުމަކީވެސް މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ކުރެވުނު ކަމެކެވެ. އެގޮތުން މިކަަމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް މޯލްޑިވްސް އިންޓަނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ސާވިސަސް އޮތޯރިޓީއެއް އުފެއްދިއެވެ. އަދި 'ގްރޭޓަރ މާލެ ފައިނޭންޝަލް ޑިސްޓްރިކްޓް ލިމިޓެޑް' ގެ ނަން 'މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ލިމިޓެޑް'އަށް ބަދަލުކުރައްވައި، ޑިޖިޓަލް ފައިނޭންސް، ޑިޖިޓަލް ބޭންކިން، ރިއަލް އެސްޓޭޓް ތަރައްގީކުރުން އަދި ފައިނޭންޝަލް ޓޫރިޒަމް ހިމެނޭހެން އެ ކުންފުނީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ފުޅާކުރެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޑިވެލޮޕްމެންޓް ބޭންކު ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައްވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.
މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް އޮތް ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ބިމުގެ %80 ގެއްލިދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، ރާއްޖެއިން ވަނީ 2030 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް 'ނެޓް-ޒީރޯ' އަމާޒަކަށް ވާސިލުވުމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ. މިކަމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކާއި ވޯލްޑް ބޭންކާ ގުޅިގެން 300 މިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓެއް ވަނީ ފަށާފައެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ އިރުގެ ހަކަތަ ފުޅާކުރުމާއި އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމެވެ. މީގެ ފަހަތުގައިވާ ދެ މަގްސަދަކީ ބޭރުން އެތެރެކުރާ ތެލަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމާއި، އިންވެސްޓް ކުރެވޭނެ މުޅިން އާ ސިނާއަތެއް ބިނާކުރުމެވެ.
އިގުތިޞާދު ސިންދަފާތު ކުރުމަށް މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއެއްކަމަކު ރާއްޖޭގެ "ކުރީގެ" ސިނާއަތްތައްވެސް މުޅިން އެއްކޮށް ދޫކޮށެއް ނުލައެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި މާޒީގެ ސިނާއަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، ސަރުކާރުން ދަނީ މި ސިނާއަތްވެސް ފުޅާކުރަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، ރޯމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ރާއްޖޭގައި އޭގެ އަގު އެއްކުރުމަށްޓަކައި، މަސް ފިނިކުރާ ނިޒާމާއި ޕްރޮސެސްކުރާ މިންވަރު ދެގުނައަށްވުރެ އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން ހިމެނެއެވެ. މިއާއެކު، ރާއްޖޭގެ އިގުތިޞާދުގައި މަސްވެރިކަމަކީ އަދިވެސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ސިނާއަތެކެވެ.
ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒުގެ މެނިފެސްޓޯގައި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުގެ ތެރެއިންވެސް ކަންކަން ސިންދަފާތުކުރުމަށް އަމާޒު ހިފާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން އާދައިގެ ރިސޯޓް މޮޑެލްގެ އިތުރުން ކުޅިވަރު، ތައުލީމީ، އެޑްވެންޗަރ، ސިއްހީ އަދި ސަގާފީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ފުރުސަތުތައް ހޯދުމަށް ވަނީ ރާވާފައެވެ. ވިޔަފާރިވެރިއަކު ދާދިފަހުން ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ފަތުރުވެރިކަން މިހާރު ބަދަލުވަމުންދަނީ ކުރު މުއްދަތުގެ ޗުއްޓީ ހޭދަކުރުމުގެ މޮޑެލްއަކުން، ދިގު މުއްދަތަށް މިލްކުވެރިކަން ލިބޭ ގޮތަށް މުދަލާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް އަމާޒުކުރާ މޮޑެލްއަކަށެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުން މިހާރު ހަމައެކަނި ރިސޯޓް ހިންގުމުގެ ބަދަލުގައި، އާ މުދާ ތަރައްގީކުރުމަށް އިންވެސްޓްކުރާ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
ވީމާ، މިއީ ހަގީގީ މަންޒަރެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދައުރުގައި އިގުތިޞާދު ސިންދަފާތު ކުރުމަކީ ފަތުރުވެރިކަމާ ދުރަށް ދިއުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މިއީ ފަތުރުވެރިކަމުން ލިބޭ އާމްދަނީން އެހެން ދާއިރާތައް ކުރިއަރުވަމުން، އިތުރު ތަނބުތަކެއް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މާލީ ހިދުމަތްތަކާއި، އެސްއީޒެޑް މެދުވެރިކޮށް ލޮޖިސްޓިކްސް އަދި ކަނޑުގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްގީކުރުމާއި، އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތަ އަދި މަސްވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކަށް އަގު އެއްކުރުން ހިމެނެއެވެ.