އަޅުގަނޑުމެންގެ ކައިވެންޏަށް 2 އަހަރުވީއެވެ. ފިރިމީހާއަށް ކަމުދާ ވަޒީފާއެއް ލިބުނު ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ދިރިއުޅެންޖެހެނީ އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ މުސާރައިންނެވެ. ފިރިމީހާ ކުރާ ހަމަހަމައެކަނި ކަމަކީ ސައިކަލުގައި އަޅުގަނޑު ތންތަނަނަށްގެންގޮސް ގެނައުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ އަޅުގަނޑުގެ ޑްރައިވަރުކަމެވެ.  
ނަޞޭޙަތް ދެވިއްޖެއެވެ. ވިސްނައިދޭން މަސައްކަތްކުރެވިއްޖެއެވެ. ފިރިމީހާ ވަޒީފާއަދާކުރާނަމަ އަޅުގަނޑު ވަޒީފާއިން ވަކިވެ ފިރިމީހާގެ ޑްރައިވަރުކަން ކޮށްދޭން ތައްޔާރަށް ހުރިކަމަށް އެތައް ފަހަރަކު ބުނެފީމެވެ.  
އެއިން އެއްވެސް ވާހަކައެއް އަޑުއިވޭކަމަކަށް ނުހަދައެވެ. އެހެންވެ އެކުގައި ދިރިއުޅެން ވަރަށް ބޮޑަށް ފޫހިވެއްޖެއެވެ. މިހާލަތުގައި ފިރިމީހާއާއި ވަކިވުމަކީ ކުށަކަށްވާނެތޯއެވެ؟  
ކިޔުންތެރިޔާގެ މައްސަލައަކީ މިހާރަކަށް އައިސް ވަރަށް ގިނައިން ކުރިމަތިވާ މައްސަލައެކެވެ. އެހެންކަމުން އެދެނީ ތިރީގައިވާ ލިޔުން ވިދާޅުވެލައްވައި ގޮތެއް ނިންމެވުމެވެ.  
ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް މިހައި ބޮޑު ދުވަސްވަރެއްގައި ދެމަފިރިންވެސް އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތްކުރުމަކީ (އަނބިމީހާ ރުހޭނަމަ) މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ރުހޭނަމަކަމަށް މިބުނަނީ އަނބިން ލައްވައި އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތްކުރުވަންވާނީ އަނބިމީހާ ރުހޭނަމައެވެ. އެކަމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމެއް ނެތެވެ. އަނބިދަރިންގެ ޚަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމަކީ ފިރިމީހާގެ މަސްއޫލިއްޔަތަކަށްވާތީއެވެ.  
މިއީ މިކަން އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ ގޮތެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ ފިރިމީހާއަކީ ތަފާތު މީހެކެވެ. ވަޒިފާއަދާކުރެއެވެ. ދެމަފިރިންނަށް ލިބޭ އާއާމްދަނީވެސް ކުއްޔާއި ބިލްތައް ދައްކާފައި ކައިބޮއި ހެދެނީ ހަމަ ކިރިޔާއެވެ. އެކަމަކުވެސް އާމްދަނީ އިތުރުކުރަން އިތުރު މަސައްކަތެއްކުރަން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ޕާޓްޓައިމްކޮށް ކުރާނެ މަސައްކަތް ހޯދައިދިނުމުންވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރިއެވެ.  
އަޅުގަނޑުގެ ސުވާލަކީ މިހާ ކަންނެތް މީހެއްގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވުމަކީ ކުރެވޭ ކުށަކަށްވާނެތޯއެވެ؟  
ކިޔުންތެރިޔާއަށް ބުނެލަން އޮތީ އެކިމީހުންނަށް އާމްދަނީ ލިބޭނީ އެކިވަރަށެވެ. އެއީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ލިބޭ އާމްދަނީމަދުނަމަ އިތުރުކުރަން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ފިރިމިހާގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ. އެވާޖިބު އަދާކުރަން ބޭނުން ނުވާނަމަ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ކިޔުންތެރިޔާއަށް ލިބޭ މުސާރައިން ގެއަށް ޚަރަދުކުރުން ހުއްޓައިލާށެވެ. އެވަރުންވެސް އިޞްލާޙްނުވިނަމަ އެހައި ކަންނެތް، ޢާއިލީ ޒިންމާ އުފުލަން ނުކެރޭ މީހަކާއިއެކު ނުއުޅުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ރިވެތި ގޮތުގައި ވަކިވާށެވެ.  
ތިރީގައި އެވަނީ ތިއަފަދަ ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވި އަންހެނަކު އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ކާމިޔާބުކުރި ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ.  
އަޅުގަނޑުވެސް ކައިވެނިކުރީ ވަރަށް ގިނަ އުންމީދުތަކަކާއިއެކުގައެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އެއް އުންމީދަކީ ކައިވެންޏަށްފަހު ވަޒީފާއަދާނުކޮށް ދިރިއުޅެވުމެވެ.  
އަޅުގަނޑަކީ ކޮލެޖް ނިމުނީންސުރެ ވަޒީފާ އަދާކުރާ އަންހެނަކީމެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުގެ މައިންބަފައިންނަށް އެހީތެރިވެދޭންޖެހޭތީއެވެ. އެމީހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔަވައިދީ ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރީ ވަރަށް ލޯބިންނެވެ. ވީމާ އެމީހުން މުސްކުޅިވެ ގައިބާރު ދެރަވި ދުވަހު އެމީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަކީ ދީނީ ވާޖިބެއްގެ އިތުރުން އިންސާނީ ވާޖިބެއްކަން އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަމެވެ.  
އަޅުކަނޑުގެ ކޯސްފީ ނުދެއްކިގެން މަންމަގެ ގަހަނާ ވިއްކިކަން އަޅުގަނޑަށް ސިއްރުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަން އަޅުގަނޑު ރަނގަޅަށް ދެނެހުރީމެވެ. އެދުވަހު އަޅުގަނޑު ނިޔަތްގަތީމެވެ. އެއަށްވުރެ ފުރިހަމަ ގަހަނާ މަންމައަށް ގަނެދޭނަމެވެ."  
ކޮންމެއަކަސް ކައިވެނިކުރެވުނު ފިރިމީހާއަށް ލިބޭ މުސާރައިން ދެމަފިރިންގެ ޚަރަދުވެސް ހަމަޖައްސައިލެވޭވަރެއް ނުވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ މުސާރައިން ނުލައި ދެކޮޅެއް ނުޖެހެއެވެ. މިބުނަނީ އަދި މަންމަމެންނަށް ކަންކަން ކޮށްދިނުން ނުލައެވެ.  
ފިރިމީހާ އިތުރު ޢާމްދަނީ ހޯދަން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. މަސައްކަތްކުރާނެ ހިތްވަރެއް ނުހުރެއެވެ. އޮފީސް ވަގުތު ނިމުމުން ބަލަނީ ކޮންމެވެސް ކުޅިވަރެއް ކުޅެވޭތޯއެވެ. އެކަންކަން ބަދަލުވޭތޯ މަސައްކަތްކުރަމުން ދަނިކޮށް ކުރިމަތިވާން ފެށީ އިތުރު މައްސަލަތަކެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ އަޅުގަނޑުވެސް އިތުރުގަޑީގައި މަސައްކަތްކުރުން ހުއްޓާލުމަށެވެ.  
ޖަވާބުގައި ބުނީމެވެ. "އިތުރުގަޑީގައިވެސް އަދި އޮފީސްގަޑީގައިވެސް މަސައްކަތްކުރަން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ގޭގެ ޚަރަދަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދާށެވެ. މިއީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންގެ ގެއެވެ. އަޞްލަކީ މިހާރު އަހަރެމެން ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ދައްކަން އަހުރެންގެ މައިންބަފައިންނަށް ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ. ވީމާ ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ދައްކާށެވެ. އެއިރުން މިކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދެނިކޮށް އެދެމަފިރިންނަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދޭނެއެވެ."
އަދިވެސް ބުނީމެވެ. "މައިންބަފައިން އަހަރެން ގެންގުޅެބޮޑުކުރީ ވަރަށް ލޯބިންނެވެ. ކިޔަވައިދިނީ ގަހަނާ ވިއްކައިގެންނެވެ. އެމީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަކީ އަހަރެން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. އެކަން ނުކުރެވޭނަމަ އަހަރެންގެ ޒިންމާއަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންނަކީ މުސްކުޅިންނެވެ. އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނީ ދުނިޔޭގައި ތިބި ދުވަހަކު ނޫންހެއްޔެވެ؟"  
އެހިސާބުން އަޅުގަނޑު ހެދީ ނުކިޔަމަންތެރި އަންތބަކަށެވެ. އުފެދުނު ޚިޔާލުތަފާތުވުމުގެ ތެރޭގައި އަޅުގަޑު ވަރިވެސް ކުރިއެވެ. އެއިރު ބަލިވެ އިނދެ ބަނޑަށް 3 މަހެވެ. އަޅުގަނޑަށް ބޮޑަށް ޤަބޫލުކުރެވެނީ ދަރިފުޅަށް ޚަރަދުކުރާނެ ފައިސާ ހޯދަންޖެހޭނެތީ ފިލީ ކަމަށެވެ.  
ވަރިކުރުމަކުން ދެރައެއް ނުވަމެވެ. އެއީ ދިރިއުޅެން މަސައްކަތްކުރަން ނުކެރޭ ފިރިއަކާއިއެކު ދަތިޙާލުގައި ދިރިއުލުމަށްވުރެ އެކަނި ހުރުންވެސް މާރަނގަޅުވާނެތީއެވެ. ދެރަނުވީ އެހެންވެގެންނެވެ.  
ވިހައި ގަދަވިތަނުން ބައްދަލުވި މީހަކާއި ކައިވެނިކުރީމެވެ. އޭނާއަކީ ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް ފުރަތަމަ ފިރިމީހާ އާއި ވަރަށް ތަފާތު މީހެކެވެ. ކައިވެނިކުރިއިރު އޭނާއަކީ ތަނަވަސް މީހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތްކުރެއެވެ. ކުޅިވަރުކުޅުމުގެ ބަދަލުގައި ވަގުތުތަކުގެ ބޭނުން ހިފަނީ އިތުރު މަސައްކަތްކުރުމަށެވެ.  
ދެމަފިރިން އެކުގައި ކުރި މަސައްކަތުން ކުރިއެރުން ލިބި މިހާރު އަހަރެމެންނަކީ ތަނަވަސް ނޫން ބައެއް ކަމަކަށްވެސް ނުބުނެވޭނެއެވެ.  
މިއަދުނޫހުގެ ކޔުންތެރިންނަށް އަޅުގަނޑުގެ ޙަޔާތުގެ ވާހަކަ ވަރަށް ކުރުކޮށް މިގެނެސްދިނީ ވަރަށް ބޮޑު ބޭނުމަކުއެވެ. ފުރަތަމަކަމަކަށް ފާހަގަކުރަން ބޭނުމީ އަނބިން ވަޒީފާއަދާކުރަން ނުރުހޭނަމަ ޚަރަދުކުރާނެ ފައިސާ ހޯދަން މަސައްކަތްކުރަން ފިރިމީހާއަށް ޖެހޭނެ ކަމެވެ. ފިރިމީހާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް ޚިދުމަތްކުރަން ގޭގައި އިނދެވޭނީ އެއިރުން ކަމެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކީ އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތްނުކޮށް ވަގުތުތައް ބޭކާރުކުރާ ފިރިންނާއި ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތްކަމެވެ. އަނބިންގެ ދިޔަފެލިގެން ފިރިން ގެންގުޅުމަށްވުރެ އެކަނި ހުރުންވެސް މާފައިދާބޮޑުކަމެވެ.   
ތިންވަނަ ކަމަކީ ފުރަތަމަ ކައިވެނި އެޙާލަތުގައި ރޫޅުމުން އަޅުގަނޑުގެ ބައެއް އެކުވެރިން އަޅުގަނޑަށް ނުބައި ބަސްތައް ބުނެ ހެދިއެވެ. އަޅުގަނޑު ގޯސްކުރިއެވެ. އެބަސްތަކުން އަދިވެސް އަޅުގަނޑަށް އުނދަގޫވެއެވެ. ކިޔުންތެރިން ވިދާޅުވެބައްލަވާށެވެ. ފިރިމީހާއަށް އަޅުގަނޑަށް ދެވުނީ ނުބައި ޖަވާބެއްތޯއެވެ.
 
- އަޒްލިފާ ސަޢީދު / މިއަދުނޫހުގެ ކިޔުންތެރިއެއް