ސޫރަތުއްނޫރުގެ 39ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ މިސާލެއް ޖައްސަވަ އެވެ. ﷲ މި މިސާލު އަމާޒުކުރައްވަނީ ކާފިރުވި މީހުންނަށެވެ. މި އާޔަތުގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. 'ކާފިރުވި މީހުން ދަންނާށެވެ! އެއުރެންގެ އަމަލުތައް ވަނީ، ތަނަވަސް ހުސް ބިމެއްގައިވާ އަވާމެންދުރެއް ފަދައިންނެވެ. އަނގަ ހިއްކައިގެންފައިވާ މީހާ، އެއީ ފެންކަމަށް ހީކުރެ އެވެ. އޭނާ އޭގެ ކައިރިއަށް އަތުވެއްޖެ ހިނދު، އޭނާޔަށް (އޭނާ ހީކުރި) އެއްޗެއް ނުފެނުނެވެ. އަދި އެތަނުން އޭނާއަށް ފެނުނީ، ﷲގެ ނިޔާފުޅެވެ. ފަހެ، އެމީހާގެ ހިސާބު، އެކަލާނގެ އެމީހާއާ ހަމަޔަށް ދެއްވަ އެވެ. ﷲ އީ، ހިސާބު ބެއްލެވުން އަވަސްވެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެ އެވެ."
ކާފަރުންނަށް އަމާޒުކުރައްވާފައިވާ މި މިސާލުގައި ﷲ ފާހަގަކުރައްވަނީ ކާފަރުންގެ އަމަލެވެ. އެކަލާނގެ އެމީހާގެ ނަފުސުގެ ވާހަކަ ބަޔާނެއް ނުކުރައްވަ އެވެ. މި މިސާލުގެ ފޯކަސްއަކީ ހަމައެކަނި ކާފަރުންގެ އަމަލެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އެންމެ ހިތްގައިމު އެއް ސިފައަކީ އެފޮތަށް ދުވަސްވާ ވަރަކަށް އެފޮތުގެ ރެލަވަންސް ބޮޑުވުމެވެ. އަދުގެ ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު މިފެންނަ މާއްދީ ތަހުޒީބުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ކާފަރުންގެ މަސައްކަތެވެ. ކޮންމެ ރޮނގަކުން ބެއްޔަސް ފެންނަނީ އަޖައިބުކުރަނިވި ކުރިއެރުމާއި ތަރައްގީ އެވެ. ހައިރާންކުރުވަނީ ތަރައްގީގެ ފަސޭހަތަކާ އެކު ވެސް އެމީހުންގެ ހިތެއް ހަމައެއް ނުޖެހެ އެވެ. އެމީހުން މަސައްކަތްކުރަނީ އަދިވެސް އިތުރަށް ހުރިހާ ރޮނގަކުން ކުރިއަރާށެވެ.
ކާފަރުންގެ އަމަލުތަކަށް ބަލާއިރު ތެދުމަގު ދައްކާ ސަމުގާއެއް އެމީހުންގެ އަތުގައި ނުވެ އެވެ. އެކަމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ބަދަލުވެ ލާހޫރެމުން ދިއުމެވެ. އެމީހުންގެ ފަލްސަފާ އާއި ދެކޭގޮތާއި އަގުކުރާ ސިފަތައް ދަނީ ބަދަލުވަމުންނެވެ. އިއްޔެ އަމީހުން ހައްގުކަމުގައި ދުށް ކަންކަން މިއަދު ވަނީ ބާތިލު ކަންކަމަށެވެ. އިއްޔެ އެމީހުން ރަނގަޅުކަމަށް ދުށް ކަންކަން މިއަދު ވަނީ ބޯދާ ކަންކަމަށެވެ.
ކާފަރުންގެ ހުރިހާ ކަމެއް މޫސުމް ބަދަލުވާހެން ބަދަލުވެ އެވެ. މީގެ 150 އަހަރު ކުރިން އެމީހުން ދިރިއުޅުނީ އެއްކޮށް ހަށިގަނޑު ނިވާކޮށްގެންނެވެ. އެމީހުންގެ ފޭރާމަކީ މުސްލިމުންގެ ފޭރާން ފަދައިން ނިވާކަން ބޮޑު ފޭރާމެކެވެ. އެކަމަކު މިއަދު އެމީހުން ބުނާގޮތުގައި ނިވާކަން ބޮޑު ފޭރާމަކީ ހުޅަނގުގެ ފަލްސަފާ އާއި އާދަކާދައަށް ބީރައްޓެހި އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ނިވާކަން ބޮޑު ފޭރާން އެމީހުންގެ ސަގާފަތުގެ ތެރެއަށް ނުވެއްދުމަށް މިހާރު އެމީހުން ދަނީ ގާނޫނުތައް ހަދަމުންނެވެ.
ކާފަރުންގެ އިޖުތިމާއީ އަސާސްތަކަކީ ވެސް ދައުރުވާ ނުވަތަ ބަދަލުވާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް މީގެ 50 އަހަރު ކުރިން ކުދިން ތަރުބިއްޔަތުކުރަން އެމީހުން ގެންގުޅުނު ގޮތްތައް މިހާރު ވަނީ ބޯދާ އެއްޗަކަށް ވެފަ އެވެ. އިލްމީ ގޮތުން އެމީހުން ކުރާ ދިރާސާތަކާ އެކު ކުދިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ އާ ގޮތްތައް އެމީހުން އީޖާދުކުރެ އެވެ. އެހެންވެ އެމީހުންގެ ކޮންމެ އަމަލަކީ ބަދަލުވަމުންދާ އެއްޗެކެވެ. ހައްގު އަގީދާއެއްގައި ނުތިބޭ ބައެއްގެ އަމަލުތައް ހުންނާނީ އެފަދައިންނެވެ.
ކާފަރުންނަށް ނަޒަރު ހިންގާއިރު ހަޔާތަށް މަގުސަދުތައް ކަނޑައަޅައިގެން އެމީހުން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ގިނަ އެވެ. މުނިފޫހިފިލުވުމާއި ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާތަކަކީ ވެސް ބޮޑެތި އިގުތިސާދީ ސިނާއަތްތަކެވެ. ކޮންމެ ބަޔަކު ތާއަބަދު އަވަދިނެތި މަސައްކަތްކުރަނީ އެބައެއްގެ ރޮނގުން ކުރިއަށް ދާށެވެ. އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް ދެވޭ އިނާމާއި އެވޯޑުތައް ވެސް މި ދުނިޔޭގައި ވަރަށް ގިނަ އެވެ. ﷲ މިއަންގަވަނީ މި ދުނިޔޭގައި ކާމިޔާބާއި މޮޅުކަމަށް ދެކި އެމީހުން ކުރާ އެހުރިހާ އަމަލުތައް އެއީ އެއްވެސް މަންފާއެއް ނެތް އަމަލުތަކެއް ކަމަށެވެ.
މި މިސާލުގައި ﷲ އިޚުތިޔާރުކުރެއްވި ބަސްމަގު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަވާމެންދުރަށް ބަލައިލަން ޖެހެ އެވެ. ހަނަފަސް ސަހަރާގައި ހޫނު ދުވަހަކު ދަތުރުކުރަމުން ދާ މީހާއަށް އެންމެ ސާފުކޮށް ފެންނާނީ އަވާމެންދުރެވެ. ކަރުހިއްކައިގެންފައި ހުންނައިރު އަވާމެންދުރު ފެނުމުން ފުރަތަމަ ވެސް ހިތަށްއަރާނީ ބޯފެނެވެ. ފެންގަނޑެއް ފަދައިން ދުރުން ފެންނަ އަވާމެންދުރާ ކައިރިއަށް ދިއުމުން އެކައްޗެއް ވެސް ނުހުރެ އެވެ. އަނެއްކާވެސް ދުރުން އެމީހާއަށް ފެންނާނީ އެއްކަލަ ފެންގަނޑެވެ. އެއީ ފެންކަމަށް ހީކޮށް އަވާމެންދުރާ ހަމައަށް ދަތުރުކުރާ މީހާއަށް ޖެހޭ ދަތުރެވެ.
މި ދުނިޔޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ކާމިޔާބުކަމަށް ދެކޭ ކާފަރުން ގިނަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބިލިއަނަރުންނާއި ކުޅުންތެރިންނާއި ލަވަކިޔުންތެރިންނާއި އެހެނިހެން ފަންނާނުން ހިމެނެ އެވެ. މި އެންމެން މި ދުނިޔެއިން ވަކިވުމާ އެކު އެމީހުންގެ ހުރިހާ ކަމެއް ނިމުނީ އެވެ. ދެން އެމީހުން ބައްދަލުކުރާނީ ހިސާބު ބެއްލެވުމާ އެވެ. އެ ހިސާބުން އެމީހުން ބޮޑުތަނުން ހުރިހާ އެއްޗަކުން ފޭލްވެ ދާން ޖެހޭ އާޚިރު މަންޒިލަކީ ނަރަކައިގެ އަލިފާނެވެ.
ކާފަރުންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ރަނގަޅު މީހުން އުޅެ އެވެ. މީހުންނަށް އެހީތެރިވެ ސަދަގާތްކުރާ މީހުން ވަރަށް ގިނަ އެވެ. އިންސާނުންނަށް ފައިދާ ހުރި ކިތަންމެ ކަމެއް އެމީހުން ކުރެ އެވެ. ދުނިޔެއިން ފަގީރުކަން ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން އުޅެ އެވެ. ދުނިޔެއިން ބޮޑެތި ބަލިތައް ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ބައިވަރެވެ. ދުނިޔެއިން ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުން ފޮހެލަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ވެސް އެހާ ގިނަ އެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންގެ އެފަދަ އެއްވެސް މަސައްކަތަކުން އެމީހުންށް އާޚިރުގައި ހުރި އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުވެ އެވެ.
ކާފަރުންނާ ހިލާފަށް މުސްލިމުންގެ އަމަލުތައް ބިނާވަނީ ހައްގަށެވެ. އެމީހުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ވާން ޖެހެނީ ރަނގަޅު ނުވަތަ ހައްގު ކަމަކަށެވެ. އެމީހުން ސާބިތުވެ ތިބެން ޖެހެނީ ތެދުމަގުގަ އެވެ. ތެދުމަގު އެމީހުންނަށް ދައްކަނީ ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލުﷲގެ އިރުޝާދެވެ.