މީހާގެ ބަރުދަން އާންމުކޮށް ހުންނަން ޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ ހަށިގަނޑު ބަރުވެ ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވާ މީހުންނަށް ޑިމެންޝިއާ ބަލި ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު ކަމަށް ސައެންޓިފިކް ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ. ދަ ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ޑިމެންޝިއާއަކީ އާންމު ސިއްހަތުގެ ދާއިރާއިން މިހާރު އެންމެ ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ފެތުރެމުން އަންނަ، އަދި މިހާތަނަށް ފަރުވާއެއް ހޯދިފައިނުވާ ބައްޔެކެވެ.
ޑިމެންޝިއާ (dementia) އަކީ މީހާގެ ހަނދާނާއި ވިސްނުން އަދި ދިރިއުޅުމުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރަންޖެހޭ ކަންތައް ކުރުމުގެ ގާބިލްކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ ބަލިތަކަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ހަނދާންކުރުމަށާއި، ވިސްނުމަށާއި، އަދި އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ގޮތް ނިންމުމަށް ދަތިވާ ހާލަތު މެދުވެރިވުމަށް ޑިމެންޝިއާ ކިޔައެވެ. މިއީ އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ގޯސްވެދާނެ ހާލަތެކެވެ.
ސައެންސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ޑިމެންޝިއާއަކީ ހަމަ އެންމެ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިކުނޑިއަށް ކުރިމަތިވާ ނުރަނގަޅު އެތައް ހާލަތަކަށް ނުވަތަ ނަފްސާނީ އެތައް ބަލިތަކަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު ހާލަތްތަކަކީ ހަނދާން ބަލިވުން (Alzheimer)، ވެސްކިޔުލަރ ޑިމެންޝިއާ (vascular dementia) އަދި މިކްސްޑް ޑިމެންޝިއާ (mixed dementia) އެވެ.
މީގެ ތެރެއިން ވެސްކިޔުލާ ޑިމެންޝިއާ ކުރިމަތިވަނީ ސިކުނޑީގެ ލޭހޮޅިތައް ބެދުމުން ނުވަތަ ސިކުނޑީގައި ލޭހޮޅިއަކުން ލޮލަށް ނުފެންނަށް ވަރަށް ކުޑަކޮށް ލޭފޭބުމުން ނޫނީ ލޭ ބޭރުވެ ލީކުވުމުންނެވެ. މިކްސްޑް ޑިމެންޝިއާއަކީ، ޑިމެންޝިއާގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް އެއްވުމުން ތަހައްމަލުކުރަންޖެހޭ ޑިމެންޝިއާ އެވެ.
މި ތިން ހާލަތަކީ ވެސް، ސިކުނޑީގެ ނާރު ސެލްތައް ހަލާކުވާ ހާލަތްތަކެވެ. އަދި މި ހާލަތުގައި ގިނަ ދުވަސް ވަމުންދާ ވަރަކަށް އެމީހެއްގެ ކިބައިން ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ. އަދި ބަލީގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާ ވަރަކަށް، ހަނދާން ބަލިވުމާއި، ވާހަކަ ދައްކައި މުއާމަލާތު ކުރަން އުނދަގޫވުމާއި މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ދަތިވުން ފަދަ ކަންތައް މެދުވެރިވެއެވެ. އަދި ބައެއް ހާލަތުގައި މީހާގެ ސުލޫކަށް ވެސް ބަދަލުތައް އާދެއެވެ.
މި ދިރާސާގައި ބައިވެރިކުރި ނަފްސާނީ ބަލި މީހުންގެ މައުލޫމާތުތައް ދިރާސާކުރުމަށް ފަހު، ސައެންސްވެރިން ބުނެފައިވަނީ ޑިމެންޝިއާ ޖައްސާ ސީދާ ސަބަބަކީ، މީހާގެ އިސްކޮޅާ އަޅައި ބަލާއިރު ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމެވެ. އެހެންކަމުން ޑިމެންޝިއާގެ އަލާމާތްތައް ފައުޅުވާ މީހުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ދޭންޖެހޭ ފަރުވާއަކީ، އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއެކު، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށް ކުރުމެވެ.