ދުނިޔޭގެ އެންމެ ޝަރަފުވެރި ކުޅިވަރު މުބާރާތް ކަމަށްވާ ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕްގެ ތަށްޓަކީ، ފާއިތުވި ގަރުނެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުޓުބޯޅައިގެ އެންމެ މަތީ ކާމިޔާބީ ރަމްޒުކޮށްދޭ، އަދި ތާރީހީ ގޮތުންނާއި މާލީ ގޮތުން ބޮޑު އަގެއް ލިބިފައިވާ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް ނިޝާނެވެ.
ވޯލްޑް ކަޕް ތަށީގެ ފެށުން
ފީފާއިން 1930 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވޯލްޑް ކަޕް މުބާރާތް އިންތިޒާމުކުރިއިރު، މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަނުންނަށް އެރުވުމަށްޓަކައި ހާއްސަ ތަށްޓެއް ތައްޔާރުކުރެވުނެވެ. ފްރާންސްގެ ކުރެހުންތެރިއެއް ކަމަށްވާ އޭބަލް ލަފްލޯ ފަރުމާކުރި މި ތަށިން ފެންނަނީ ގްރީކް މީހުން ގަބޫލުކުރާ ކާމިޔާބީގެ ސިއްރު ކަމަށްވާ ނައިކީ، އަށްކަނަށް ހުންނަ ތަށްޓެއް އޭނާގެ ބޮލުގެ މައްޗަށް އުފުލައިގެން ހުންނަ މަންޒަރެވެ. ފުރަތަމަ މި ތަށްޓަށް ދެވިފައިވާ ނަމަކީ ”ވިކްޓަރީ ޓްރޮފީ“ ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، ފަހުން މި ތަށީގެ ނަން ޖޫލްސް ރިމޭ ތަށީގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ. އެއީ ވޯލްޑް ކަޕް މުބާރާތް ވުޖޫދަށް ގެނައުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވި އޭރުގެ ފީފާގެ ރައީސް ޖޫލްސް ރިމޭގެ ޝަރަފުގައެވެ.
މި ތަށި ހަދާފައިވަނީ ރިހިންނެވެ. އަދި އޭގެ ބޭރުގައި ރަނުގެ ފަށަލައެއް ލާފައިވެއެވެ. ތަށީގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 35 ސެންޓިމީޓަރު ހުރިއިރު، މި ތަށީގެ ބަރުދަނަކީ 3.8 ކިލޯގްރާމެވެ.
ޖޫލްސް ރިމޭ ތަށީގެ ތާރީހީ ހާދިސާތައް
ވޯލްޑް ކަޕްގެ ފުރަތަމަ ތަށީގެ ތާރީހުގައި ވަރަށް ގިނަ ތަފާތު ހާދިސާތައް ހިނގާފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ހާދިސާއަކީ 1966 ވަނަ އަހަރު އިންގްލެންޑުގައި ބޭއްވި ވޯލްޑް ކަޕް ފެށުމުގެ މަސްތަކެއް ކުރިން، ލަންޑަނުގައި ބޭއްވި މައުރަޒަކަށް މި ތަށި ލާފައި ހުއްޓައި ވަގަށް ނެގުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި ގައުމަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން މި ތަށި ފެނިފައިވަނީ ނޫހެއްގައި އޮޅާލާފައި، ގަސްގަނޑެއްގެ ދަށުގައި އޮއްވައި ޕިކްލްސް ނަމަކަށް ކިޔާ ކުއްތާއަކަށެވެ. މި ހޯދުމާއެކު އެ ކުއްތާއަށް ބޮޑު މަޝްހޫރުކަމެއް ލިބި، ގައުމީ ބަތަލެއްގެ ދަރަޖަ ލިބިގެންދިޔައެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1970 ވަނަ އަހަރު ބްރެޒިލުން ތިންވަނަ ފަހަރަށް ވޯލްޑް ކަޕް ކާމިޔާބުކުރުމުން، އޭރު އޮތް ފީފާގެ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ޖޫލްސް ރިމޭ ތަށި ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ބްރެޒިލަށް މިލްކުވިއެވެ. ނަމަވެސް 1983 ވަނަ އަހަރު ބްރެޒިލްގެ ރިއޯ ޑި ޖެނެއިރޯގައި މި ތަށި ބަހައްޓާފައި ހުއްޓައި ދެވަނަ ފަހަރަށް ވަނީ ވަގަށް ނަގައިފައެވެ. 1966 ވަނަ އަހަރުގެ ހާދިސާއާ ހިލާފަށް، މިފަހަރު ވަގަށް ނެގި ތަށި ދުވަހަކުވެސް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ވަގުން ވަނީ އެ ތަށި ވިރުވާލާފައެވެ.
މިހާރުގެ ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށި ފަރުމާކުރުން
ޖޫލްސް ރިމޭ ތަށި ބްރެޒިލްއަށް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ލިބުމާ ގުޅިގެން، ކުރިމަގުގައި ބާއްވާ މުބާރާތްތަކަށް އައު ތަށްޓެއް ފީފާއިން ތައްޔާރުކުރަން ޖެހުނެވެ. މިގޮތުން ހުޅުވާލެވުނު ބައިނަލްއަގުވާމީ މުބާރާތަކަށް ހަތް ގައުމަކުން ފަންސާހަށްވުރެ ގިނަ ފަރުމާ ހުށަހެޅުނެވެ.
މި މުބާރާތުން އެއްވަނަ ހޯދީ އިޓަލީގެ ކުރެހުންތެރިއެއް ކަމަށްވާ ސިލްވިއޯ ގަޒަނިގާގެ ފަރުމާއެވެ. އޭނާގެ މި މޮޅު ފަރުމާއިން ފެންނަނީ ދުނިޔެމަތިން ދެ މީހަކު އުފުލި، ދުނިޔެ ވަށައިގެން ހިފަހައްޓައިގެން ތިބޭ މަންޒަރެވެ. މި ފަރުމާއިން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ފުޓުބޯޅައިގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުމާއި ކާމިޔާބީގެ އުފާވެރިކަމެވެ. މި ތަށި އުފެއްދީ އިޓަލީގެ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ޖީޑީއީ ބާޓޯނީ އިންނެވެ. އަދި 1974 ވަނަ އަހަރު ހުޅަނގު ޖަރުމަނުގައި ބޭއްވި ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕްގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މި ތަށި ވަނީ ދީފައެވެ.
އެ ދުވަހުން ފެށިގެން، ފްރާންޒް ބެކެންބާއޯ، ޑިއޭގޯ މަރަޑޯނާ، ޒައިނުއްދީން ޒިދާން، ކަފޫ، އިކާ ކަސިއަސް، ލިއޮނަލް މެސީ ފަދަ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މޮޅެތި ކުޅުންތެރިން ވަނީ މި ޝަރަފުވެރި ތަށި އުފުލާލުމުގެ ނަސީބު ހޯދާފައެވެ.
ތަށި ހަދާފައިވާ ގޮތާއި އޭގެ ބަރުދަން
މިހާރު ބޭނުންކުރަމުންދާ ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށީގެ ދިގުމިނަކީ 36.8 ސެންޓިމީޓަރެވެ. އަދި ބަރުދަނަކީ 6.175 ކިލޯގްރާމެވެ. މިއީ 18 ކެރެޓުގެ ރަނުން ހަދާފައިވާ ތަށްޓެކެވެ. ތަށީގެ ބުޑުގައި ފެހި ކުލައިގެ މަލަކައިޓް ހިމެނޭ ދެ ފަށް ލާފައިވެއެވެ. މި ތަށީގައި ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް ކިލޯގްރާމުގެ ރަން އެކުލެވިގެންވެއެވެ.
ފީފާއިން ގިނަ ފަހަރަށް މިއީ އެއްކޮށް ރަނުން ހަދާފައިވާ ތަށްޓެއް ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، ކަމާބެހޭ ތަޖުރިބާކާރުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި ތަށީގެ އެތެރޭގެ ބައެއް ބައިތައް ހުންނަނީ ހުސްކޮށެވެ. ސަބަބަކީ އެއްކޮށް ރަނުން ތަށި ހަދައިފިނަމަ، އޭގެ ބަރުދަނުގައި 70 ކިލޯގްރާމަށްވުރެ ގިނަވާނެތީއެވެ. އެހާ ބަރު ތަށްޓެއް ކުޅުންތެރިންނަށް އެ މީހުންގެ ބޮލުގެ މައްޗަށް އުފުލާލުމަކީ ކުޅަދާނަ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.
1974 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ވޯލްޑް ކަޕް ކާމިޔާބުކުރި ކޮންމެ ގައުމެއްގެ ނަން ތަށީގެ ތިރީގައި ވަނީ ލިޔެވިފައެވެ. މިއީ ފުޓުބޯޅައިގެ ތާރީހުގެ ދާއިމީ ރިކޯޑެއްގެ ގޮތުގައި ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ މައުލޫމާތެކެވެ.
މުބާރާތް ކާމިޔާބުކުރާ ޓީމުތަކަށް ތަށި މިލްކުވޭތަ؟
އާންމުކޮށް މީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަ ގޮތާ ހިލާފަށް، ވޯލްޑް ކަޕް ކާމިޔާބުކުރާ ގައުމުތަކަށް އަސްލު ތަށި މިލްކެއް ނުވެއެވެ. ފައިނަލް މެޗަށްފަހު ބާއްވާ ރަސްމިއްޔާތު ނިމުމުން، އަސްލު ތަށި އަނބުރާ ފީފާއާ ހަވާލުކުރެވެއެވެ. އަދި އެ ތަށި ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެހެއްޓިފައި ހުންނަނީ ސްވިޒަލޭންޑުގެ ޒިޔުރިކްގައި ހުންނަ ފީފާ ވޯލްޑް ފުޓުބޯލް މިއުޒިއަމްގައެވެ.
މުބާރާތް ކާމިޔާބުކުރާ ގައުމުތަކަށް ދެވެނީ އަސްލު ތަށްޓާ އެއްގޮތަށް ހަދާފައިވާ، ރަނުގެ ފަށަލައެއް ލާފައިވާ ކޮޕީއެކެވެ. މި އުސޫލު ހަމަޖައްސާފައިވަނީ ކުޅިވަރުގެ ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ އަގުބޮޑު އަދި އެންމެ މުހިންމު ތަށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަގުސަދުގައެވެ.
ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށީގެ އަގަކީ ކޮބާ؟
ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށީގެ އަގު ވަޒަންކުރެވޭނީ ތަފާތު ދެ ގޮތަކަށެވެ. އެއީ އޭގައި އެކުލެވޭ މާއްދީ އަގާއި، އޭގެ ތާރީހީ އަދި ރަމްޒީ އަގެވެ.
މާއްދީ އަގު
ތަށީގައި އެކުލެވޭ ރަނާއި އެ ހެދުމަށް ގޮސްފައިވާ މަސައްކަތަށް ބަލައި، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ރަނުގެ އަގު ހުރި މިންވަރަށް ނިސްބަތްކޮށް ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި ތަށީގެ މާއްދީ އަގަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 250،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރާއި 550،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރާ ދެމެދުގެ އަދަދެކެވެ.
ތާރީހީ އަދި ރަމްޒީ އަގު
މި ތަށީގެ ހަގީގީ އަގަކީ އޭގައި ހިމެނޭ ރަނުގެ އަގަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑު އަގެކެވެ. އޭގެ ތާރީހާއި، ލިބުމުގެ ދަތިކަމާއި، އަދި މުޅި ދުނިޔޭގައި އޭގެ މުހިންމުކަން ހުރި މިންވަރަށް ބަލައި، ކުޅިވަރުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ދުވަހަކުވެސް ނީލަމެއްގައި މި ތަށި ވިއްކާލާނަމަ އޭގެ އަގު 20 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ފީފާއިން ދުވަހަކުވެސް ކުރާނެ ކަމެއް ނޫންކަން ކަށަވަރެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ދުނިޔޭގެ ކުޅިވަރުގައިވާ އެންމެ އަގުބޮޑު ތަށްޓެވެ.
ފައިސާއަށްވުރެ އަގުހުރި ރަމްޒެއް
ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށްޓަކީ ހަމައެކަނި ރަނުން ހަދާފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެތައް ބައެއްގެ ހުވަފެންތަކާއި، ގައުމީ ފަހުރުވެރިކަމާއި، ކުޅިވަރުގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރާއި، އަދި ފުޓުބޯޅައިގެ ތާރީހު ރަމްޒުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. 1930 ވަނަ އަހަރު އުރުގުއާއީ އިން ހޯދި ކާމިޔާބީން ފެށިގެން 2022 ވަނަ އަހަރު އާޖެންޓީނާއިން ހޯދި ކާމިޔާބީއާ ހަމައަށް، އެތައް ޖީލެއްގެ ކުޅުންތެރިން ވަނީ މި ތަށި އުފުލާލުމުގެ ހައްގު ހޯދުމަށް އެ މީހުންގެ މުޅި ހަޔާތް ގުރުބާންކޮށްފައެވެ.
މި ތަށީގައި އެކުލެވޭ ރަނުގެ އަގު އެތައް ލައްކަ ޑޮލަރަކަށް އެރި ނަމަވެސް، އޭގެ ރަމްޒީ އަގަކީ މިނެކިރޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައިވާ ފުޓުބޯޅަ ކުޅުންތެރިންނަށް ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕް ތަށި އުފުލާލައި ފުޓުބޯޅައިގެ ތާރީހުން ދާއިމީ ޖާގައެއް ހޯދުމަށްވުރެ ބޮޑު އެހެން އެއްވެސް އިނާމެއް ނުވެއެވެ.