ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، ދައުލަތުން ނަގާފައިވާ ދަރަނި އިތުރުވަމުންދާ ދިއުމަކީ މިއަދު އެންމެ ބޮޑަށް ބަހުސްކުރެވޭ އެއް މައުޟޫޢުއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުން އެންމެ ފަހުން އާންމުކުރި ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު މާލީ ދާއިރާއިން ދައުލަތަށާއި ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ފައިސާގެ މިންވަރު ވަނީ އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 15.4 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ ޤައުމުގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ.
ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ތެރޭގައި މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ ސެކިއުރިޓީޒްތަކާއި ލޯނުތަކުގެ ގޮތުގައި ނަގާފައިވާ 75 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހިމެނެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ޖީޑީޕީގެ 62.8 އިންސައްތައެވެ. މީގެ އިތުރުން ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ 8.5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނުވެސް ހިމެނެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ”މޯލްޑިވްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އަޕްޑޭޓް“ ގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ވިޔަފާރި ބޭންކުތަކުން ދައުލަތަށް ދޫކޮށްފައިވާ ފައިސާ 25.9 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައިވާއިރު، މަރުކަޒީ ބޭންކު (އެމްއެމްއޭ) އިން ދޫކުރި މިންވަރު ވަނީ ކުޑަކޮށް ދަށްވެފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ ފަދަ އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވާ ޤައުމުތަކަށް ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ދަރަނި ޑީފޯލްޓްވުން ނުވަތަ ދަރަނި ނުދެއްކޭ ހާލަތަކަށް ގޮސްފިނަމަ، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މުޅި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށާއި ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުރާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ބޭރުގެ ދަރަނިތައް ވަގުތުން ދެއްކުމަކީ ސަރުކާރުން މިވަގުތު އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއްދޭ ކަންތައް ކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.
ދައުލަތުގެ އެތެރޭގެ ދަރަނި ބޮޑުވި ނަމަވެސް، ޚަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް މެދުކަނޑާލުމުގެ ވިސްނުމެއް ސަރުކާރުގެ ނެތެވެ. މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ ދިނުމާއި، ބޭސްފަރުވާ އަދި ތެޔޮ އެތެރެކުރުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އިޤްތިޞާދު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ދޫކޮށްލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ދަރަނި މެނޭޖްކުރަމުން، މަރުހަލާތަކަކަށް ބަހާލައިގެން އިޤްތިޞާދީ ހަމަޖެހުން ގެނައުމެވެ.
ރާއްޖޭގެ ދަރަނީގެ ހާލަތު އޮތީ ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ. މާލީ އިދާރާތަކުން ދައުލަތަށް ދޫކޮށްފައިވާ ފައިސާގެ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާއިރު، މިއީ ވަރަށް ގާތުން ބަލައި ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ދަރަނި މެނޭޖްކުރުމުގައި ފާއިތުވި ދެ އަހަރު ތެރޭގައި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އިޤްތިޞާދު ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ހަރުދަނާ މާލީ ސިޔާސަތުތަކެއް ތަންފީޒުކުރުން މުހިންމެވެ.