ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގައި ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކުށްތަކާ ގުޅިގެން ހެކިބަސް ދޭން ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް އެކި ގޮތްގޮތުން ބިރުދެއްކުމާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމެވެ.
މި މައްސަލަ ވަކީލުންނާ ގުޅުވައިގެން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ގާޒީ އަލީ އާދަމް ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުތަކަކީ، ގާނޫނީ ވަކީލުންގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓާ ބާ ކައުންސިލުން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުށްވެރިކޮށް، ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި ކަމެކެވެ.
މި މައްސަލަ ފެށިގެން އައީ، އެމްއެމްއޭ ކައިރީގައި ހަމަލާދީ އުމުރުން 19 އަހަރުގެ އިބްރާހިމް އާގިލް މަރާލި މައްސަލައިގެ ޝަރީއަތުގެ ތެރެއިންނެވެ. މި މައްސަލައިގެ އެންމެ މުހިންމު ސިއްރު ހެކިވެރިޔާ އެންމެ ފަހު ވަގުތު، އޭނާގެ ހެކިބަސް ބަލައިނުގަތުމަށް އެދި ކޯޓަށް ސިޓީއެއް ފޮނުވުމުން، ގާޒީ އަލީ އާދަމް ވަނީ އެކަމާ ގުޅިގެން ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާފައެވެ.
ގާޒީ އަލީ އާދަމް އެ މައްސަލައިގެ ހުކުމްގައި ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ކުށްތަކުގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތްތައް ނިސްބަތްވާ ގްރޫޕްތަކުގެ މީހުންނާއި، އެ ފަރާތްތަކުގެ އާއިލާއިންނާއި، ދިފާއީ ގޮތުން ވަކާލަތުކުރައްވާ ވަކީލުން ވެސް އެކި ގޮތްގޮތުން ހެކިންނަށް ބިރުދައްކައި، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާނޭ ފަދަ ހަމަލާއެއް ދޭނެ ކަމަށް އިންޒާރުދެމުންދެއެވެ. އެހެންކަމުން، ހެކިންނަށް ބިރުދެއްކުމަކީ ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް ވެފައިވާ ކަމަށް ގާޒީ ވިދާޅުވިއެވެ.
ގާޒީގެ މި ވާހަކަތައް ބާ ކައުންސިލުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. ބާ ކައުންސިލުން ނެރުނު ނޫސްބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ގާޒީ ހުކުމްގައި ބަޔާންކުރި އިބާރާތަކީ ވަކި ހެއްކެއްގެ މައްޗަށް ނުވަތަ ވަކި ވަކީލެއްގެ ފުށުން ހިނގާފައިވާ ވަކި އަމަލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރުމަކާ ނުލައި، ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގައި ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރާ ހުރިހާ ދިފާއީ ވަކީލުންނަށް އަމާޒުވެގެން ދިޔަ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
ބާ ކައުންސިލުން ދެކޭ ގޮތުގައި، މިއީ ދިފާއީ ވަކީލުންނާ މެދު މުޖުތަމަޢުގައި ނުރަނގަޅު ތަޞައްވުރެއް އުފެދި، ވަކީލުންނަކީ ކުށުގެ އަމަލުތަކެއް ހިންގާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެވިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމަށް އަދި ގާނޫނީ ފަންނަށް އާންމުންގެ އޮންނަ އިތުބާރަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާނެ ކަމަށް ބާ ކައުންސިލުން ފާހަގަކުރިއެވެ.
ބާ ކައުންސިލުން ވަނީ، ވަކީލުންނަކީ ކުށްވެރިން ކަމަށް ނުވަތަ ކުށުގެ އަމަލު ހިންގާ ފަރާތެއް ކަމަށް އާންމުންނަށް ދޭހަވާ ގޮތަށް އެއްވެސް ހެއްކަކާ ނުލައި ދައުލަތުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ނުވަތަ ކޯޓަކުން އެފަދަ ތުހުމަތު ރައްދުކުރުން ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. އެފަދަ ތުހުމަތުތަކަކީ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ހައްގަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާނެ އަދި އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމާ މެދު އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލޭނެ ކަމެއް ކަމުގައި ބާ ކައުންސިލުން ދެކެއެވެ.
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދިފާއީ ވަކީލުންގެ ދައުރަކީ، ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ލިބިގެންވާ ގާނޫނީ ހައްގެއް ކަމަށްވާ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ހައްގު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ދައުރެކެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ފަރާތްތަކުގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅޭނެ ފަދަ ތުހުމަތުތައް ކުރުމަކީ ނިޒާމުގެ ހަމަޖެހުމަށް ބުރޫއަރާނެ ކަމެކެވެ.
ބާ ކައުންސިލުން ވަނީ، ވަކީލެއްގެ ސުލޫކީ މައްސަލައެއް ފާހަގަކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އެކަން ހުށަހެޅުމަށް ގާނޫނީ ނިޒާމެއް ގާއިމްވެފައިވާ ކަން ހަނދާންކޮށްދީފައެވެ. ގާނޫނީ ފަންނުގެ ގާނޫނާއި ވަކީލުންގެ ސުލޫކީ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ސުލޫކީ މައްސަލަތައް ބާ ކައުންސިލަށް ހުށަހެޅުމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތް ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެއެވެ. އަދި މިހާރު ވެސް ވަކީލުންގެ ސުލޫކާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ބަލައި، ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭ މައްސަލަތަކުގައި ފިޔަވަޅު އަޅަމުންދާ ކަމަށް ބާ ކައުންސިލުން ބުނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް ތުހުމަތުތައް ދިފާއީ ވަކީލުންނަށް ނިސްބަތްކުރުމުން ދުރުހެލިވުމަށް ބާ ކައުންސިލުން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.
ގާޒީއާއި ބާ ކައުންސިލްގެ މި ބަހުސް ހާމަވަނީ ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހެކިންނަށް ރައްކާތެރިކަން ދިނުމާއި، ދިފާއީ ވަކީލުންގެ ގާނޫނީ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.
ހެކިންނަށް ބިރުދެއްކުމަކީ ނިޒާމުގެ ހަމަޖެހުމަށް ނުރައްކާވާ ކަމެއް ކަމުގައި ގާޒީ ދެކެވަޑައިގަންނަވާއިރު، ބާ ކައުންސިލުން ދެކޭ ގޮތުގައި ވަކި ހެއްކަކާ ނުލައި ވަކީލުންނަށް ތުހުމަތުކުރުމަކީ ގާނޫނީ ފަންނުގެ އަގު ވެއްޓި، އާންމުންގެ އިތުބާރު ގެއްލޭނެ ކަމެކެވެ.
މި ދެފަރާތުގެ ވެސް ކަންބޮޑުވުންތައް ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ގާނޫނީ އިދާރާތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކޮށް، ހެކިންނަށް ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ގާއިމުކުރުން މުހިންމެވެ. އަދި ވަކީލުންގެ ސުލޫކީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ހައްގު ހޯދައިދިނުމުގެ މަސައްކަތުގައި ވަކީލުންގެ ދައުރުގެ މުހިންމުކަން މުޖުތަމަޢަށް އޮޅުންފިލުވައިދިނުމަކީ ވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.