އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އަކީ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ މައި އިންޖީނެވެ. ބޭސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމާއި ކިޔަވައިދިނުމުގެ ދާއިރާގައި ވެސް އޭއައިގެ ދައުރު މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާވެފައެވެ. ހަމައެފަދައިން މުނިފޫހިފިލުވުމާއި ކުޅިވަރާއި އިޖްތިމާއީ ދާއިރާގެ އިތުރުން، އަސްކަރީ ބޭނުންތަކާއި ފަލަކީ ދިރާސާތަކުގައި ވެސް އޭއައިގެ ބޭނުން ހިފުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާވެފައެވެ.
ވަކިން ހާއްސަ ގޮތެއްގައި ޒުވާނުންގެ ނަޒަރުގައި އޭއައި އަކީ އާދަޔާ ހިލާފަށް ތަނަވަސް މައިދާނެކެވެ. އިމެއް ސަރަހައްދެއް ނެތް ސަރާސަރު މައިދާނެކެވެ. ލަގަން ސީދާކުރި ކޮންމެ މިސްރާބަކަށް ފަސޭހަކަމާ އެކު އެމީހަކު ގެންގޮސްދޭނެ ސަވާރީއެއްގެ ގޮތުގައި އޭއައި އަންނަނީ ފައްކާވަމުން، އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުމާ ލާމެހެމުންނެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް، އޭއައިގެ ސަބަބުން އިންސާނުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް މަދެއް ނޫނެވެ. މަކަރާއި އޮޅުވައިލުމުގެ ދާއިރާގައި އޭއައިގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާ މީހުން މަދެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އިތުރުން، ނަފްސާނީ ގޮތުން ވެސް އިންސާނުންނަށް ގެއްލުންދޭ ވަސީލަތަކަށް މިހާރު އޭއައި ވެއްޖެ ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ޖާމާ ނެޓްވޯކް ކިޔާ ޖާނަލްގައި ދާދި ފަހުން ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ނުވަތަ ކޮންމެ ދުވަހަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޭއައިގެ ބޭނުންކުރުމަކީ، ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަ ކުރެވެނީ، އިންތިހާއަށް ދެރަވުމުގެ މައްސަލަ (depression) ކުރިމަތި ކުރުވާ ކަމެވެ.
ޖުމްލަ 21000 މީހަކު ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރި މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރުމުން ނަފްސާނީ ގޮތުން ގެއްލުން ލިބުމުގައި އުމުރުފުރާތަކުގައި ވެސް ތަފާތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. މި ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރުމުން ކުރިމަތިވާ ނަފްސާނީ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ޑިޕްރެޝަންގެ އިތުރުން، ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން (anxiety) އަދި ނަފްސާނީ އުދާސްތައް ހިލިގަތުން (irritability) ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ.
މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން އޭއައިގެ ބޭނުންކުރަނީ ވަޒީފާގެ މަސައްކަތުގައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 11 އިންސައްތަ މީހުން ބޭނުންކުރަނީ ކިޔެވުމާއި ސްކޫލްގެ މަސައްކަތުގައެވެ. އަދި ތަފާތު ކަންކަމުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން 87.1 އިންސައްތަ މީހުން އޭއައި ބޭނުންކުރަނީ އަމިއްލަ ޒާތީ ކަންކަމުގައެވެ.
އޭއައި ބޭނުންކުރާ ގިނަ މީހުންނަކީ ޒުވާން ފިރިހެނުންނާއި ފިރިހެން ކުދިންނެވެ. އަދި އެއީ މަތީ ފެންވަރަށް ތައުލީމު ހާސިލުކޮށް، ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބިގެން، ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނެވެ. އޭއައި ބޭނުންކުރުމާއި ނަފްސާނީ މައްސަލަތަކާ ދެމެދު ހުރި ގުޅުމަށް ބަލާއިރު، އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެނީ، ޒާތީ ކަންކަމުގައި އޭއައިގެ ބޭނުން ހިފާ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ.
ދިރާސާ ޓީމުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ނަފްސާނީ މައްސަލަތަކާއި އުމުރުފުރާތަކުގައި ތަފާތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެ ގޮތުން އިންތިހާއަށް ދެރަވުމުގެ މައްސަލަ ނުވަތަ ޑިޕްރެޝަންގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމުގެ އަލާމާތްތައް ބޮޑަށް ފެންނަނީ، 25 އަހަރާއި 44 އަހަރާ ދެމެދުގެ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. އެ އުމުރުފުރާ އަށް ފަހުގައި، ދެން އެންމެ ގިނައިން ޑިޕްރެޝަންގެ މައްސަލަ ފެންނަނީ އުމުރުން 45 އަހަރާއި 64 އަހަރާ ދެމެދުގެ އުމުރު ފުރާ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ.
މި ދިރާސާގެ ސައެންސްވެރިން ބުނި ގޮތުގައި އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން 25 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންނާއި 64 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންގެ ކިބައިން ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ނުވަތަ ޑިޕްރެޝަންގެ މައްސަލަތަކެއް ނުފެނެއެވެ. ސަބަބަކީ އެ އުމުރުފުރާގެ މީހުން އޭއައި ބޭނުންކުރަނީ، އެމީހެއްގެ ވަޒީފާގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައް ކުރުމަށް ކަމަށްވާތީ ވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އެކަށީގެންވެއެވެ.
މި ކަމުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ، އޭއައިގެ ބޭނުން ހިފާ ގޮތެވެ. އިޖްތީމާ ކަންކަމުގައި މަޝްޣޫލުވެ އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި ނުވަތަ ހަމައެކަނި ހުސް ވަގުތު ހޭދަކޮށްލުމުގެ ގޮތުން އޭއައި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ފަރާތުން ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ފެންނަ މިންވަރު އިތުރެވެ. ހުސް ވަގުތުގައި ތިމާގެ ބައިވެރިއަކީ އޭއައި ކަމަށް ހެދުމުން، އެމީހަކު މުޖްތަމައުން ބޭރުވާ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ.
ހުސް ވަގުތުގައި އޭއައިއާ އެކު ކުރާ މުއާމަލާތްތަކުގައި ތިމާ ބޭނުންވާ ކޮންމެ ކަމަކަށް ޖަވާބު ދެމުން، ތިމާއަށް ވުރެ ވެސް މޮޅަށް ކަންކަމުގެ ހައްލު ބުނެދޭން ފެށުމާއެކު، ތިމާގެ އަމިއްލަ ސިކުނޑީގެ ބޭނުމެއް ނެތްކަމުގެ އިހްސާސް އުފެދެން ފަށައެވެ. އަދި މުޖްތަމައުގެ އެހެން މީހުންނާ އެކަހެރި މާހައުލަކަށް އާދަވާން ފެށުމުން، އިތުރު ހާސްކަމާއި ކަންބޮޑުވުން ކުރިމަތިވާން ފަށައެވެ.