މީގެ 1447 އަހަރު ކުރިން މިއަދަކީ ނިކަމެތިކަމުގެ ލަޤަބުން ހިތްވަރުގަދަ ކުޅަދާނަ ކަމުގެ ލަޤަބަށް މުސްލިމުންގެ ތާރީޚު ބަދަލުކުރުވި ދުވަހެވެ. އާދެ! އެއީ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ކާމިޔާބީ މުސްލިމުން ހޯދި ދުވަހެވެ. ޢަރަބި ޖަޒީރާގައި ރަސްކަންކުރަމުން ގެންދިޔަ މުޝްރިކު ޤުރައިޝުން، އިސްލާމްވަމުންއައި މަދު މީސްކޮޅުގެ މައްޗަށް ބާރުދައްކައި އަނިޔާވެރި ވަމުން ދަނިކޮށް، ހިޖުރަކުރުމުގެ އަމުރުފުޅު ލިބުމާ އެކު މަދީނާއަށް މުސްލިމުން ހިޖުރަކޮށް އިސްލާމީ ދައުލަތެއްގެ ބިންގާ އެ ތަނުގައި އެޅިއެވެ. މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ބިންގާ އެޅުމާ އެކު މުސްތަޤިއްލު ހުރިހާ ކަމެއް އެ ދައުލަތުގެ ތެރޭ ހިނގަން ފެށިއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ އެ ދައުލަތުގެ އަމަން ބެލެހެއްޓުމެވެ. އެ ކަމަށް ޓަކައި ހެވިކަމުގެ ބާރު ގަދަކުރުން ވެސް މެއެވެ. އިސްލާމީ ޢަދުލުވެރި ވެރިކަމަކީ އިލާހީ ދަރުބާރުގެ އަމުރު ފުޅަށް ހިންގޭ އެއްޗަކަށް ވާތީ، އޭގެ އެންމެ އިސް އެއް މަޤްޞަދަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ ހިމާޔަތްތެރިވުމެވެ. ޟަލާލަތުގެ އަނދިރިކަމުން މީސްތަކުން ނެރެ ހިދާޔަތުގެ އަލިކަމަށް ދައުވަތު ދިނުމެވެ. އެއީ ނަރަކައިގެ އަލިފާނުން މީހުން ހިމާޔަތްކުރުމެވެ. މި ކަންކަން ކުރުމަށް ޓަކައި މުޝްރިކުންގެ މައްޗަށް އަމުރު ހިންގުމުގައި ތިބެންވާނީ މުސްލިމުންނެވެ. އޭރުން މުސްލިމުންނަށާއި ޣައިރު މުސްލިމުންނަށް ވެސް އަމާންކަމުގެ މަގު ޢަދުލުވެރިކަމާ އެކު ހޯދައިދެވޭނެއެވެ. މިސަބަށް ޓަކައި އަނިޔާލިބެމުން ދިޔަ މުސްލިމުން، އަނިޔާވެރިންގެ މައްޗަށް ގަދަވުން އޮތީ ލާޒިމުވެފައެވެ. ޤުރައިޝުންގެ މައްޗަށް ގަދަވެވޭނީ އެ މީހުންގެ އިޤްދިޞާދަށް ލޮޅުން އަރުވައިގެން ކަން ނަބިއްޔާ صَلَّىٰ اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދެނެވަޑައިގެން ހުންނެވިއެވެ. މި ކަންތަކުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވުމަށް މަދީނާގެ ރަށްބޭރުން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރި ޤާފިލާ އަމާޒުފަތްގަނޑަކަށް ހެއްދެވިއެވެ. އެ ގޮތުން ޝާމަށް ދިޔަ ޤުރަޝުންގެ ވިޔަފާރި ޤާފިލާ އެނބުރި އަންނަ ޚަބަރު ހޯއްދަވައިގެން ގެންނެވުމަށް ޠަލްޙާ ބިން ޢުބައިދުއްﷲއާއި ސަޢީދު ބިން ޒައިދު އައްޔަނުކުރެއްވިއެވެ. މި ދެބޭފުޅުން ގެންނެވި ސިއްރު ޚަބަރު ތަކަށް ބިނާކޮށް، 1000 ޖަމަލުގެ މުދާ ބަރުކޮށްގެން މި ޤާފިލާ އެނބުރި އައި ވަގުތު، މުސްލިމުން އެ މީހުންނާ ކުރިމަތިލުމަށް ރައްބޭރަށް ދިޔައެވެ. އެއީ ހަނގުރާމައަކަށް ވަޑައިގެންނެވި ވަޑައިގެންނެވުމެއް ނޫން ކަމުން، މި ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދައުވަތު މާ ގިނަ ބަޔަކަށް ނުދެއްވައެވެ. އަދި އެ ކަމަށް އަމުރެއް ވެސް ނުކުރައްވައެވެ. މައްކާއަށް ދަތުރުކުރަން އޮންނަ މި މަގުގެ ނާމާންކަން އަބޫ ސުފިޔާނަށް ވެސް އެނގޭތީ އޭނާ ވަނީ ޖާސޫސީ ލޯތައް ވެސް ދިމަދިމާލާށް ފޮނުވައިފައެވެ. އަދި މި ސަރަހައްދުގައި މުސްލިމުންގެ ބަޔަކު އުޅޭކަން އެނގިގެން، މައްކާއަށް މީހަކު ފޮނުވައިގެން އަވަސް އެހީ އެއް ހޯދުމަށް އެދުނެވެ. މި ދިޔަ މީހާ މައްކާ މީހުންގެ ލޭ ކެކޭގޮތަށް މި ޚަބަރު ދިނެވެ. އޭނާގެ ހެދުން ވީދައިލާ ރޮއެހޭރި، ހަޅޭލައި ބުންޏެވެ. ޤުރައިޝުންގެ ޤާފިލާއާ ދިމާކޮށްގަންނަން މުޙައްމަދުގެ ލަޝްކަރު އެބަ އުޅެއެވެ. އަދި ކަމުގެ ނުރައްކާ ވެސް އެހައި ބޮޑުކަމުގައި އޭނާ ބުންޏެވެ. މި ޚަބަރު އަހާފައި މީގެ ކުރިން ނުވާވަރުގެ ތައްޔާރީއެއް މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރާ އިދިކޮޅަށް ވުމަށް މައްކާގެ ބޮޑުން ނިންމިއެވެ. 1000 މީހުން ރަނގަޅަށް ތައްޔާރުވިއެވެ. އެ މީހުންނާ އެކު ހެވިކަމުގެ 600އެއްހާ ސާމާނު ހުއްޓެވެ. އަދި 100އެއްހާ އަސް ވެސް މި ލަޝްކަރުގައި ހިމެނުނެވެ. މީގެ އިތުރަށް ހަނގުރާމަ ރަނގަޅަށް ކުރެވޭ ވަރަށް ދަރުކޮށްތު ވެސް ލައިގެން ލަޝްކަރު ރުކުރުވައިލީ އޭގެ ވެރިކަމުގައި އަބޫ ޖަހުލު ހުރެގެންނެވެ. އަބޫ ޖަހުލުގެ ޤިޔާދަތުގައި ލަޝްކަރު ދަނިކޮށް، ވިޔަފާރި ޤާފިލާ ސަލާމަތްވެއްޖެ ކަމާއި، މިހާރު އެނބުރި މައްކާއަށް އަންނަ ކަމުގެ ޚަބަރު ލިޔެފައި އޮތް ސިޓީއެއް އަބޫސުފިޔާނުގެ ފަރާތުން، އަބޫ ޖަހުލަށް ފޮނުވިއެވެ. މި ސިޓީ ލިބުމުން މީސްތަކުން ބޭނުންވީ އެނބުރި މައްކާއަށް ދާށެވެ. ނަމަވެސް ހިތުގައި ކިބުރުވެރިކަމާއި ބޮޑާކަމުގެ ސިއްކަ ޖެހިފައި ހުރި އަބޫ ޖަހުލު ބުނީ ބަދުރާ ހަމައަށް ގޮސްފައި ނޫނީ އެނބުރި ނުދާނޭ ކަމަށެވެ. ބަދުރުގައި މުޝްރިކުންގެ ލަޝްކަރު ފޭލިގެ ޖަހައިގެން ތިން ދުވަސް ވަންދެން ތިއްބެވެ. އެ ތިބިތިބުމުގައި ޖަމަލު ކަތިލައިގެން ކައި، ރާބޮއެ ކުޅިސަމާ އިތުރުކުރިއެވެ. އަދި އެ ކަމުގެ ފޯރީގައި އައިސްތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން އެއް ބަޔަކު ބާރުދައްކައި ގަދަވުމަށް ހަނގުރާމައައިގެން ކުރިޔަށް ދަން ބޭނުންވިއެވެ. އަދި ބައެއް ޤަބީލާތައް އެ ހިސަބުން ލަޝްކަރުން ނެއްޓިގެން ދިޔަވެސް މެއެވެ. މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރުގައި ތިބީ 313އެއްހައި ޞަޙާބީންނެވެ. މުހާޖިރުންގެ ތެރެއިން 82 ބޭކަލަކާއި 231 އަންޞާރިއްޔަ ބޭކަލުންނެވެ. 70 ޖަމަލާއި 2 އަހެވެ. ހެވިކަމުގެ މާގިނަ ހަތިޔާރެއް ވެސް އަތުގައި ނެތެވެ. ހަނގުރާމަ ފެށިގެން ކުރިޔަށް ދިޔައީ މުސްލިމުންގެ ކިބައިން ހިތްވަރާއި އީމާންކަމުގެ އެންމެ މަތީ ކުރިބޯށިތައް ރަމްޒުވަމުންނެވެ. ޢަދަދުގެ މަދުކަމަކަށް ޖެހިލުންވުމެއް ނެދި ﷲގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރައްވަމުން ގެންދެވީ ފުރިހަމަ ތަވައްކުލު ﷲއަށް ބާއްވައިގެންނެވެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެ އިލާހުގެ އަޅުން ދެރަކޮށް ނިކަމެތިކޮށް ނުލައްވާނޭ ކަމުގެ ޔަޤީންކަމާއެކުއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވީ މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރަށް އެހީތެރިވުމަށް، ﷲގެ ޙަޟްރަތުން މަލާއިކަތުންގެ ލަޝްކަރު ފޮނުއްވެވުމެވެ. ‎﴿إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ﴾‏ ‎(الأنفال: ٩) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެހީއަށް އެދި ތިޔަބައިމީހުން ދެންނެވިހިނދު، ހަނދުމަކުރާށެވެ! ފަހެ، އެހިނދު އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިޖާބަދެއްވައި އެންގެވިއެވެ. މަލާއިކަތުންގެ ހާހަކުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް މަދަދު ދެއްވާހުށީމެވެ. އެކަކަށްފަހު އަނެކަކު އަންނަގޮތުގައެވެ." އެމަލާއިކަތުން ވަޑައިގެން މުސްލިމުންނާ އެކު ހަނގުރާމަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަދަދުގެ ގޮތުން ގިނަވެގެންވީ މުޝްރިކުން ބަލިކުރެއްވިއެވެ. މުސްލިމުންނަށް ބަދުރުގައި ނަޞްރުދެއްވި ދެއްވުން ފާހަގަކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި، މާތް ﷲ އެންގެވިއެވެ. ﴿وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾ ‎(آل عمران: ١٢٣)‏ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ނިކަމެތީން ކަމުގައިވަނިކޮށް، ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި ﷲ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނަޞްރު ދެއްވިއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ﷲއަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުވެރިވުމަށް ޓަކައެވެ." ބަދުރުގެ ކާމިޔާބަށް ޝުކުރުވެރިވާން ވީ އޭރުތިއްބެވި ޞަޙާބީން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެ ކާމިޔާބަށް އެންމެ ބޮޑު ޝުކުރެއް އަދާކުރުން ޙައްޤު ބަޔަކީ އަޅުގަނޑުމެންނެވެ. މި ދީން މި ހިސާބަށް އައުމުގެ އަސާސީ ސަބަބަކީ އެ ދުވަހުގެ ހިތްވަރުގަދަ އަބުޠާލުންނެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ޖިހާދެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ނިކަމެތި ވެގެން ބާރު ދެރަވެ ކާފިރުންގެ އަޅުވެތި ކަމުގައި އުޅެން މި ޖެހެނީ ކީއްވެ ބާއެވެ؟ އަޅުވެތިކަމުން ސަލާމަތްވާނެ ޖަވާބު އެ ދުވަހު އޮތިއްޔާ އެ ޖަވާބު މިއަދު ވެސް އޮންނާނެއެވެ!